Anadolu Üniversitesi Sosyal Medya ve Dijital Güvenlik Eğitim, Uygulama ve Araştırma Merkezi (SODİGEM) Müdürü Prof. Dr. Adile Aşkım Kurt, cep telefonlarının sağladığı “erişilebilirlik ve mekansızlık” özelliklerinin dijital kumar bağımlılığını ciddi şekilde artırdığını belirterek, sanal bağımlılığın çağın en büyük sorunlarından biri haline geldiğini söyledi.
Dijital kumarın giderek yaygınlaştığına dikkat çeken Prof. Dr. Kurt, sanal bağımlılığın artık “çağın kanseri” olarak adlandırıldığını ifade etti. Kurt, dijital kumarın fiziksel kumarın yerini aldığını ve cep telefonları sayesinde herkesin cebinde adeta bir “casino” taşıdığını dile getirdi.
“Cebimizde casino taşıyoruz”
Dijital kumarın anonimlik, erişilebilirlik ve mekânsızlık avantajlarıyla çok daha tehlikeli hale geldiğini vurgulayan Kurt, şu değerlendirmede bulundu:
“Dijital kumar, sanal ortamda çok daha kolay ulaşılabilir hale geliyor. Cebimizdeki ‘casino’ olarak adlandırılıyor. Fiziksel bir ortama gitmenize gerek yok, anonim kalabiliyorsunuz, kimliğiniz ortaya çıkmıyor. Oyunlaştırma öğeleri sayesinde süreç içinde aktif kalmanız sağlanıyor. Başlangıçta masum gibi görünen bir davranış, kişiyi fark ettirmeden bağımlılık sarmalına çekiyor.”
YEDAM verileri çarpıcı
Yeşilay Danışmanlık Merkezi’ne (YEDAM) yapılan başvurulara ilişkin verileri paylaşan Kurt, yaklaşık 14 bin kişinin sanal kumar bağımlılığı nedeniyle destek aldığını belirtti.
Başvuranların:
-
Yaklaşık yüzde 85’inin bir iş sahibi olduğu,
-
Yüzde 86’sının lise ve üzeri eğitim seviyesine sahip olduğu,
-
Bu grubun yüzde 24’ünün ise üniversite veya yüksek lisans mezunu olduğu,
-
En çarpıcı sonucun ise yüzde 97 oranında erkeklerin dijital kumar sarmalında yer aldığı bilgisi paylaşıldı.
“Bireyde kontrol hissi yaratılıyor”
Dijital kumarın genellikle spor bahisleri ve “kupon yapma” ile başladığını belirten Kurt, bu sürecin bireyde kontrol algısı yarattığını söyledi.
“Birey, ‘takımları tanıyorum, skorları biliyorum’ diyerek kendinde kontrol hissi oluşturuyor. Bekleme süreci dopamin salgısını geciktiriyor. Zamanla bu yetmemeye başlıyor ve kişi daha hızlı kazanç sağlayan casino oyunlarına yöneliyor. Başvuranların yüzde 54’ü bu tür oyunlardan muzdarip.”
Arkadaş çevresi etkisi büyük
Kurt, başvuranların yüzde 58’inin dijital kumara arkadaş çevresi aracılığıyla başladığını ifade ederek, bağımlılığın sosyal çevreyle hızla yayıldığını vurguladı.
Şiddet ve maddi kayıplara kadar gidiyor
Dijital kumarın ciddi sosyal ve psikolojik sonuçlara yol açtığını belirten Kurt, şu uyarılarda bulundu:
“Ailenin maddi imkanlarını kullanmak, sürekli yalan söylemek, telefonu gizlemek, evdeki değerli eşyaların kaybolması gibi durumlar yaşanabiliyor. Fiziksel boyuta taşınan bu süreç, şiddet eğilimiyle de sonuçlanabiliyor.”
“Gençler hızlı para hayaliyle risk altında”
Gençlerin ekonomik zorluklar nedeniyle bu sarmala daha kolay düştüğünü ifade eden Kurt, hızlı para kazanma isteğinin ve statü beklentisinin bağımlılığı tetiklediğini söyledi.
2024’te 375 bin site engellendi
Dijital kumarla mücadele kapsamında 2024 yılında yaklaşık 375 bin web sitesinin erişime engellendiğini açıklayan Kurt, kapatmanın tek başına yeterli olmadığını belirtti.
“Siteler kapatılıyor ama başka isimlerle çok hızlı yeniden açılıyor.”
Avrupa’dan örnek modeller
Kurt, Almanya ve İngiltere’de uygulanan sistemlere de değinerek şunları söyledi:
“Almanya’da aylık oyun limiti var. Aşıldığında sistem otomatik engelliyor. İngiltere’de ‘Gamstop’ sistemiyle birey isterse kendini tamamen bahis ve kumar sitelerine kapatabiliyor.”
Ailelere kritik uyarı
Son olarak ailelere büyük görev düştüğünü vurgulayan Kurt, çocukların davranışlarındaki değişimlerin, gizlilik, sürekli yalan söyleme ve açıklanamayan harcamaların ciddi birer uyarı işareti olduğunu belirtti. “Esas iş bireyde bitiyor ama aile erken fark ederse bağımlılığın önüne geçilebilir.”
